{Xëbr H$s YaVr na h_mao AmMm`© Ho$ MaU nS>Zo Ho$ g_` go boH$a {nN>bo VrZ `m Mma {XZm| go AmÜ`mmpË_H$ OmJ«{V Am¡a dmñVd _| ^mfU, gVg§J Am{X Ho$ ê$n _| EH$ AmÜ`m{_H$ XmdV àmßV H$aZo _| {Xëbrdmgr ^m½`embr h¢ Ÿ&

Am{X e§H$amMm`© Ho$ AÛ¡V VËd Am¡a gmd©^m¡_ Ho$ àg§J _| VËH$mbrZ MwZm¡Vr hr AmOHo$ n[ag§dmX (go{_Zma) H$m {df` h¡ Ÿ& dmñVd _| Am{X e§H$amMm`© Ho$ CnXoe amîQ´>r` EH$sH$aU Ÿhr Š`m, gmao {díd ^a Ho$ EH$sH$aU go gå~Õ Am¡a ghm`H$ {gÕ h¢ Ÿ& Bg {df` na {dMma-{d_e© hmoVm Om ahm h¡, Am¡a H$B© à{gÕ dŠVmAm| Zo AnZo ~hþ_yë` {dMma H$m àXmZ {H$`m h¡ Am¡a e§H$amMm`© H$o ~moYZmAm| Ho$ ~mao _| ^r {dñVma go {ddoMZ {H$`m h¡ Ÿ& àm`: amOZr{V, dm{UÁ` (H$m°_g©) Am¡a Am{W©H$ Zr{V hr H$m {dMma-{d_e© {H$`o OmVo h¢ Ÿ& na AmMm`© Ho$ AmZo Ho$ \$bñdê$n doXmÝV {df`m| na lÕm Am¡a {ZîR>m Ho$ gmW MMm© H$aZo _| àmoËgmhZ àmßV hþAm h¡ Ÿ&

h_mao Xoe _| H$B© ^mfmE± ~mobr OmVr h¢ {\$a ^r h_mam Xoe EH$ hr h¡ Ÿ& Ho$db ^m¡{VH$ `m ^m¡Jmo{bH$ X¥{ï>> go hr> Zht naÝVw AmÜ`mpË_H$ n[aUm_ H$s X¥{ï>>>go ^r Xoe H$s EH$Vm Ho$ {bE Am{X e§H$amMm`© Zo ~S>m à`mg {H$`m Ÿ&
àm` : bmoJ `h g_PVo h¢ {H$ doXmÝV `m AmÛ¡V {gÕmÝV _mÌ hr CZHo$ Ûmam àMma {H$`m J`m h¡ Ÿ& `h Vmo gM h¡ {H$ CÝhmoZo AÛ¡V {gÕmÝV Am¡a doXmÝV Ho$ ~mao _| ~Vm`m Ÿ& naÝVw CÝhm|Zo amîQ>r` EH$sH$aU Ho$ {bE ^r gVH$ à`ËZ {H$`m Ÿ&

"gmam ^maV EH$ h¡' - BgH$m àXe©Z H$aZo Ho$ {bE CÝhm|Zo H$Ý`mHw$_ar go boH$a H$mí_ra VH$ gmao ^maV H$m ^«_U {H$`m Ÿ& CZH$m OÝ_ Vmo Ho$ab _| hþAm, na CÝhm|Zo CËVa Ho$ ^{ÐZmW, Ho$XmaZmW Am¡a H$mí_ra H$s `mV«m H$sŸ& do Zonmb Ho$ newn{VqbJ joÌ na ^r nYmao Ÿ& AmO ^r _mpÝXam| _| CZHo$ {ZX}emZwgma hr nyOm H$s OmVr h¡ Ÿ&

dmVmdaU H$s ajm Ho$ {bE CÝhm|Zo ~hþV Hw$N> {H$`m Ÿ& CÝhm|Zo Z{X`m| H$s àe§gm _| AZoH$ ñVmoV« aMo h¢ O¡go - `_wZmîQ>H$_², J§JmîQ>H$_² Am{X Ÿ& Bgr{bE Xoe Ho$ g^r ñYmZm| na CZH$m ñ_aU H$aVo hþE {XIm`r XoVm h¡ Ÿ&

CÝhm|Zo `h ^r {XIm {X`m {H$ h_mam Xoe EH$ h¡ Am¡a BgHo$ I§S> H$^r ^r AbJ Zht hmo gH$Vo Ÿ& do Ho$ab go AmZodmbo hmoZo na ^r H$ma_ra _| hr e§H$amMm`© nd©V {dÚ_mZ h¡ Omo ~VmVm h¡ {H$ H$mí_ra ^maV H$m hr I§S> h¡ Am¡a dh ^maV H$m hr I§S> ahoJm Ÿ& amîQ´> H$s EH$Vm Ho$ _hËd H$mo {XImZo Ho$ {bE hr do H$me_ra J`o Wo Ÿ&

gd© Y_© g_^md AWdm g^r Y_m] Ho$ gmW g_mZ ì`dhma H$aZo _| CZH$m n`m©ßV `moJXmZ {dÚ_mZ h¡ Ÿ& Bí©da H$s CnmgZm H$aZo Ho$ {bE CÝhm|Zo N>: g§àXm`m| H$s ñWmnZm ^r H$s Omo JmUnË`, e¡d, emŠV, em¡a, d¡îUd Am¡a H$m¡_ma Ho$ Zm_ go H$ho OmVo h¢ Ÿ&

gd©Y_©_¡V«r Ho$ {bE ^r CÝhm|Zo AZoH$ H$m`© {H$`o & AWm©V² {d{^ÝZ Y_m] Ho$ AZwgaU H$aZodmbm| Ho$ ~rM {_V«Vm H$s ^mdZm H$m àmoËgmhZ {H$`m Ÿ& Bgr{bE do "bmoH$ e§H$a', "e§H$amo{V B{V e§H$am' H$hbm`o OmVo h¢ Ÿ& BgH$m AW© `h h¡ {H$ Omo gmao g§gma H$s ^bmB© H$aVo h¢ Ÿ&

do lw{V, ñ_¥{V Am¡a nwamUm| Ho$ {ZYmZ (g§J«h) H$ho OmVo h¢Ÿ& gZmVZ Y_© Omo amîQ´>r` EH$sH$aU H$m ghm`H$ h¡ CgH$s ajm Am¡a Xoe H$s EH$Vm H$mo gwamjrV aIVo Ho$ {bE CÝhm|Zo ~S>m n[al_ {H$`m Ÿ&

h_mao Xoe _| {d{^ÝZ Y_m] Ho$ bmoJ ahVo h¢ Ÿ& {\$a ^r `h EH$ hr Xoe h¡ Ÿ& {dI-^a _| `{X Eogm H$moB© Xoe hmo {H$ Ohm± {d{^ÝZ Y_m] H$m AZwgaU H$aZodmbo bmoJ EH$gmW ah gH$Vo h¢ Vmo ~h ^maV hr h¡Ÿ& Bg EH$Vm Ho$ {bE doXmÝV Ho$ ~rO H$mo {OÝhm| Zo ~mo`m Wm do Am{X e§H$amMm`© hr Wo Ÿ&

AmO CZHo$ ~moYZmAm|| H$m àMma Ho$db h_mao Xoe _| hr Zht, ~më{H$ {dXoem| _| ^r H$aZm Mm{hE, Am¡a h_ Cg {Xem _| gVV à`ËZ H$a aho h¢ Ÿ& Bgr{bE B_ gmao ^maV H$s `mÌm H$a aho h¢ Ÿ& h_ CËVa nya~ J`o Wo Ohm± h_Zo ~mbmOr _pÝXa Am¡a ZoV«mb` Am{X H$s ñWmnZm H$s Ÿ& {g{ŠH$_ H$o J§JQ>moH$ Zm_H$ ñWmZ na EH$ _pÝXa H$m {Z_m©U hmo ahm h¡ Ÿ& gmao Xoe Ho$ bmoJm| H$o A{Zdm`© godm H$aZo _| h_ à`ËZerb h¢Ÿ&

Xoe _| gwI Am¡a em§{V, H$mo ñWm{nV H$aZo Ho$ {bE Am{X e§H$amMm`© Ho$ ~moYZm C{MV _mJ©Xe©H$ h¢ Ÿ&

bmoJ amOZr{V _| pñWaVm H$s ~mV H$aVo h¢, naÝVw AmÜ`mpË_H$ ñVa na ^r pñWaVm Amdí`H$ h¡ Ÿ& EH$ Y_© go Xygao Y_© H$m Y_© - n[adV©Z Zht H$aZm Mm[hE Ÿ& aobdo _| Vmo _rQ>>a JoO (metre gauge) go ~«mS> JoO na (broad gauge) ~Xbm Om gH$Vm h¡ naÝVw Y_© na gogr pñW{V AmZo na Eogm Y_©-n[adV©Z Zht H$aZm Mm{hE Ÿ& haoH$ ì`m{º$ H$mo AnZo hr Y_© na {Q>H$Zm Mm{hE Am¡a Xygao Y_© na n[adV©Z hmoZo H$m {dMma Zht H$aZm M{hE Ÿ&

h_mao emóm| _| bmoJm| H$mo n`m©ßV ñdV§V«Vm Xr J`r h¡ Am¡a `hm± {d{dYVm Ho$ {bE ^r n`m©ßV AdH$me àßV hþAm h¡ Ÿ& h_mao bmoJ ^moOZ gå~ÝYr Am¡a nmoemH$ gå~ÝYr {^ÝZ-{^ÝZ AmXV| aIVo h¢ Am¡a ^JdmZ H$s nyOm H$s nÕ{V ^r AbJ AbJ hmoVr h¡ Ÿ& h_mao Xoe _| ZmmpñVH$dmX H$mo ^r EH$ ñWmZ {_bm hwAm h¡, O¡ñmm{H$ h_ Om~mbr Ho$ {ddmXm| go OmZVo h¢ Ÿ& Md©H$ _V `m ZmpñVH$dmX H$mo ^r h_mao doXmÝV {gÕmÝVm| _| ñWmZ àmßV h¡ Ÿ& Bgr n«H$ma `hm± Eogo ^r bmoJ h¢ Omo emH$mhmar hmoVo h¢ Ohm°§{H$ AÝ` bmoJ _m±ghmar hmoVo h¢ Ÿ& Bg{bE h_mao Xoe _| {d{dYVm Ho$ {bE {d{^ÝZ ê$nm| go n`m©ßV Adga àmßV hþE h¢ Ÿ&

e§H$amMm`© Ho$ ~moYZmAm| _| g_wXm` H$s godm Xygam _w»` à_mU h¡ Ÿ& h_mar gä`Vm àmMrZ h¡ Ÿ& h_ h_oem dgwX¡dHw$Qw>å~H$_² Am¡a ñdXoemo ^wdZV«`_² Am{X YmaUmAm| na {dídmg H$aVo Am`o h¢ Ÿ& Bg{bE h_| gmam {díd hr EH$ h¡ Ÿ& `{X h_mao Y_© H$m àMma {H$`m Om` Vmo dh {díd^a _| e§mVr Am¡a gwI bmZo _| ghm`H$ {gÕ hmoJm Ÿ& gmao g§gma _| `{X Y_© go gå~mopÝYV Jwé {H$gr Xoe _| hm|Jo Vmo ~h h_mam Xoe hr hmoJm Ÿ&

Bg{bE `{X h_mam Y_© lÕm Am¡a {ZîR>m Ho$ gmW AZwgaU {H$`m Om` Vmo dh gmao OJV _| e§mVr Am¡a gwI bmZo _| gh`moJ {gÕ hmoJm Ÿ&

AmOH$b h_mao Xoe na ~mYm S>mbZodmbr Xmo _w»` g_ñ`m`| - Am{W©H$ {dH$mg Am¡a AmdH$ {Zamg h¢ Ÿ& Am{X e§H$amMm`© Ho$ ~moYZm BZ g_ñ`mAm| Ho$ XrK©H$mbrZ hb àXmZ H$aZo _| ghr _mJ©Xe©Z Xo gHo$§Jo Ÿ& AnZo 8 go boH$a 32 H$s Am`w _|$ bJ^J 24 df© h_mao Xoe _| gwI, e§m{V Am¡a pñWaVm bmZo _| ~S>m n[al_ {H$`m Wm Ÿ& ^maV Ho$ bmoJm| Ho$ ~rM _§o hr Zht na gmao {díd Ho$ ~rM em§{V Am¡a {_V«Vm bmZo _| CZHo$ ~moYZm EH$ `wŠ{V g§JV AmYma R>haoJm Ÿ& BgHo$ à`ËZ _| {dO` àmßV H$aZo Ho$ {bE ^JdmZ MÝÐ_m¡brída go h_ `h àmW©Zm H$aVo h¢ {H$ do AnZo Am{edm©Xm| H$s dfm© ~agm`| Am¡a h_ ^r Am{edm©X H$aVo h¢ Ÿ&